แผนที่ใน 'บุพเพสันนิวาส 2' คือแผนที่แรกของสยามถูกเขียนตั้งแต่สมัยอยุธยา

แผนที่ใน 'บุพเพสันนิวาส 2' คือแผนที่แรกของสยามถูกเขียนตั้งแต่สมัยอยุธยา

ภาพยนตร์ไทยมาแรงอย่าง ‘บุพเพสันนิวาส 2’ ได้มีการสอดแทรกเกร็ดประวัติศาสตร์มากมาย และหนึ่งในนั้นก็คือ แผนที่ ‘เรกนัม เสียน (Regnum Sian)’ แผนที่แรกแห่งราชอาณาจักรสยาม เมื่อสืบประวัติย้อนกลับไปแล้ว สามารถย้อนกลับไปได้ถึงสมัยพระนเรศวรมหาราช แห่งอาณาจักรอยุธยาเลยทีเดียว แผนที่นี้มีความสำคัญกับประวัติศาสตร์ไทยอย่างไร เราจะพาย้อนประวัติศาสตร์แผนที่ผืนนี้กัน

แผนทที่เรกนัม เสียม โดย โยฮานเนส เมเทลลุส(Johannes Metellus) ปี พ.ศ.2139

แผนที่นี้ใครเป็นคนเขียน

แผนที่นี้ถูกเขียนลงบนแผ่นพิมพ์ทองแดง ขนาด 15.40 x 22.70 เซนติเมตร โดยผู้ที่ทำแผนที่นี้เป็นชาวฝรั่งเศสชื่อว่า โยฮานเนส เมเทลลุส (Johannes Metellus) และตั้งชื่อแผนที่นี้เป็นภาษาละตินแปลเป็นไทยว่า ‘ราชอาณาจักรสยาม’ ซึ่งแผนที่นี้ได้ตีพิมพ์ลงในสมุดแผนที่ทั้งหมด 6 ครั้ง เป็นฉบับภาษาละติน 3 ครั้ง และฉบับภาษาเยอรมันอีก 3 ครั้ง (สมัยก่อนเขียนแผนที่รวมไว้เป็นเล่ม ๆ ) โดยปีที่พิมพ์ครั้งแรกนั้น คือปี พ.ศ. 2139 หลังสงครามยุทธหัตถีสมัยพระนเรศวรมหาราช เพียง 4 ปี เท่านั้น

ไม่มีหลักฐานแน่ชัดว่าตัวเมเทลลุสมาเยือนดินแดนนี้เพื่อทำแผนที่หรือไม่ เพราะนักทำแผนที่สมัยก่อนส่วนใหญ่ไม่ได้ลงพื้นที่จริง ๆ แต่นำข้อมูลจากนักเดินเรือ คำบอกเล่าจากพ่อค้า หรือ แผนที่ที่พิมพ์ก่อนหน้า มาเขียนเป็นแผ่นใหม่ ทำให้มีโอกาสเกิดข้อผิดพลาดได้ เช่น ในแผนที่เรกนัม เสียน นี้ ถ้าสังเกตดี ๆ ทางตอนเหนือของประเทศไทยในปัจจุบัน มีทะเลสาบเชียงใหม่ (Chiamay Lacus) เป็นต้นน้ำสำคัญ ซึ่งมันไม่มีอยู่จริง

ทะเลสาบเชียงใหม่ (Chiamay Lacus) ในแผนที่เรกนัม เสียม

ชาวต่างชาติคิดว่าดินแดนเอเชียตะวันออกเฉียงใต้นี้จะต้องมีต้นน้ำที่สำคัญเป็นแน่แท้ เพราะแม่น้ำเยอะเหลือเกิน จะเป็นไรไปไม่ได้ถ้าต้นน้ำไม่ใช่ทะเลสาบ ซึ่งเป็นความเข้าใจผิดอย่างมาก กว่าจะแก้ต้องรอไปจนถึงศตวรรษที่ 18 เลยทีเดียว

มีความสำคัญกับเราอย่างไร

แผนที่เรกนัม เสียนเป็นแผนที่แรกที่มีคำว่า สยาม (Siam) หรือ เสียน (Sian) เป็นชื่อแผนที่ แม้คำนี้จะเคยปรากฎในแผนที่โปรตุเกสมาก่อนแล้ว แต่ใช้เพียงอ้างอิงตำแหน่งเมืองกรุงศรีอยุธยาเท่านั้น ไม่ได้ใช้เป็นชื่อแผนที่แต่อย่างใด แถมเป็นแผนที่เดียวที่เขียนในสมัยพระนเรศวรอีก แต่น่าเสียดายที่แผนที่นี้ไม่มีอยู่ในประเทศไทย

ในหนังสือพิมพ์มติชน ฉบับวันที่ 12 สิงหาคม พ.ศ. 2543 ได้กล่าวถึงงานประมูลที่จัดโดยบริษัท คริสตี้ส์ ออคชัน ประเทศไทย ว่ามีนักประมูลต่างชาติมากมายมาประมูลภาพเขียนและสิ่งพิมพ์โบราณอันทรงคุณค่าทางประวัติศาสตร์ไทย รวมถึงแผนที่เรกนัม เสียน อันเก่าแก่กว่า 400 ปี ก็อยู่ในงานประมูลนี้เช่นกัน แต่กลับกันคนไทยแท้ ๆ กลับไม่สนใจอะไรพวกนี้ แม้กระทั่งหน่วยงานราชการเองก็ไม่สนใจ

หนังสือพิมพ์มติชน ฉบับวันที่ 12 สิงหาคม พ.ศ.2543 หน้า 12

‘ธวัชชัย ตั้งศิริวานิช’ ผู้นำแผนที่นี้กลับไทย

ธวัชชัย ตั้งศิริวานิช นักสะสมแผนที่โบราณชาวไทย เขาได้เก็บหนังสือพิมพ์มติชนฉบับนี้ไว้เพื่อเป็นการเตือนใจว่า ‘สักวันหนึ่งเขาจะนำแผนที่นี้กลับมาที่ไทยให้ได้ ไม่ว่าจะราคาเท่าไหร่ก็ตาม’ ต่อมาเขาใช้เวลาถึง 19 ปี เพื่อตามหาแผนที่ดังกล่าวจนสำเร็จ แม้จะไม่ใช่ฉบับที่ถูกประมูลไปในปี พ.ศ. 2543 แต่อย่างน้อยธวัชชัยก็นำแผนที่นี้กลับมาที่ไทยได้สำเร็จ เขาเก็บแผนที่จริงไว้ในห้องสมุดของเขา และเผยแพร่รูปภาพแผนที่นี้ให้กับสาธารณชน เพื่อใช้ในการศึกษาประวัติศาสตร์

แผนที่ Regnum Sian จากห้องสมุด ธวัชชัย ตั้งศิริวานิช

ไม่ทราบแน่ชัดว่าธวัชชัยประมูลแผนที่ดังกล่าวด้วยราคาที่เท่าไหร่ แต่ราคาที่ถูกประมูลในงานคริสตี้ส์ กรุงลอนดอน เมื่อกลางปี พ.ศ. 2563 ในรูปแบบสมุดแผนที่ซึ่งมีแผนที่เรกนัม เสียนอยู่ด้วย ถูกประมูลไว้ที่ราคา 363,689 เหรียญ หรือ 12 ล้านบาท

จะเห็นว่าหลักฐานทางประวัติศาสตร์ไทยอันทรงคุณค่านี้มีสิ่งที่น่าสนใจ ควรค่าแก่การรักษา พร้อมทั้งทำความเข้าใจไปกับมัน แม้ว่าหลักฐานในอดีตจะมีข้อบกพร่องตกหล่นในบางเรื่องบ้าง แต่เสน่ห์ของประวัติศาสตร์คือมันสามารถเปลี่ยนแปลงได้ตามหลักฐานใหม่ ๆ วิธีคิดใหม่ ๆ นี่แหล่ะ คือเสน่ห์ของประวัติศาสตร์

ที่มา: SILPA-MAG

อัลบั้มภาพ 4 ภาพ ของ แผนที่ใน 'บุพเพสันนิวาส 2' คือแผนที่แรกของสยามถูกเขียนตั้งแต่สมัยอยุธยา

คุณกำลังดู: แผนที่ใน 'บุพเพสันนิวาส 2' คือแผนที่แรกของสยามถูกเขียนตั้งแต่สมัยอยุธยา

หมวดหมู่: หนัง-ละคร

แหล่งที่มา: https://www.sanook.com/movie/127613/

แชร์ข่าว

โพสต์ล่าสุด