โมเว้ยโฎนตา (แซนโฎนตา)

แซนโฎนตา ประเพณีของชาติพันธุ์เขมร เป็นการเซ่นไหว้ผีบรรพบุรุษ และแสดงออกถึงความกตัญญูต่อผู้มีพระคุณ สะท้อนให้เห็นถึงความรักความสามัคคีของคนในครอบครัว หมู่เครือญาติ และชุมชน (ซึ่งเป็นพิธีกรรมที่ทำหน้าที่คล้ายสลากภัตรของภาคเหนือ สารทเดือนสิบภาคใต้) โดยชาวเขมรมีความเชื่อว่า เมื่อถึงวันแรม 1 ค่ำ เดือน10 ประตูยมโลกจะเปิด ผีในยมโลกจะเดินทางมาเยี่ยมญาติได้ ลูกหลานจะเตรียมจัดทำอาหารคาวหวานเตรียมไว้แซน (เซ่น) แก่วิญญาณที่เดินทางมาถึง (ซึ่งเดิมจะเริ่มทำตั้งแต่เย็นวันขึ้น 14 ค่ำเดือน10 (เบ็ญตูจ) ไปจนถึงวันแรม14 ค่ำเดือน10 (เบ็ญทม) ซึ่งกินเวลาทั้งสิ้น 15 วัน
ระยะเวลาในพิธีกรรม จากเดิมที่ทำติดต่อกันกินเวลา 15 วัน เหลือเพียง 1-2 วัน เนื่องจากวิถีชีวิต และภาระการงานที่ไม่สอดคล้องกับวันเวลาของการประกอบพิธีกรรม
การฟื้นฟูคุณค่าประเพณีแซนโฎนตา ให้ดำรงสืบต่อไปอย่างยั่งยืนและงดงาม ผู้นำชุมชนต้องเข้ามามีส่วนช่วยเหลือ ส่งเสริมความเข้าใจมากขึ้น เพื่อช่วยสืบสาน "แซนโฎนตา" ประเพณีเก่าแก่ที่สืบทอดกันมาช้านานให้คงอยู่ชั่วลูกชั่วหลานต่อไป